Егер адам жоғалып кетсе не істеу керек

Кетіп оралмаған – хабар-ошарсыз кеткендер туралы әрбір оқиға іс жүзінде осылай басталады. Жоғалған адамның туысқандарының сауатты әрекеттері табысты іздеу мүмкіндігін арттырады. 

 Адамдар келесі себептермен жоғалуы мүмкін.

● Күтпеген оқиғаға құлшыну, өзінің әрекеттері үшін жауапкершіліктің болмауы, алкогольге, есірткіге  әуестік  -  негізі адамгершілікке жат өмір сүру салтын ұстанатын адамдарға қатысты.   

● Медициналық - адам көшеде өзін жаман сезінуі  мүмкін, ауырып   ауруханаға түсуі мүмкін. Психикасының бұзылуынан немесе жадының жоғалуынан зардап шегетін адамдар үйден алыс жерде  болып және өзі туралы атын, тұратын мекенжайын есіне түсіре алмауы  мүмкін.

● Қылмыстық-кісі өлтіру,шабуыл, тонау, ұрлау құрбандары.

● Отбасы ішіндегі жанжалдар - жанжалдар немесе жасөспірімдер, әсіресе, үйден кету ниеттері.

Идеологиялық мотивтер немесе саяси көзқарастар

Хабар-ошарсыз кеткендерді келесі топтарға бөлуге болады:

● қарт адамдар;

● психикалық аурулары бар адамдар;

● күтпеген жағдайларға әуес  кәмелетке толмағандар,  интернаттардан, балалар үйлерінен шыққан балалар;

● адам жоқ елсіз   жерде жоғалған аңшылар, балықшылар, саңырауқұлақ жиюшылар, жидек жинағыштар;

● денелері  ағыспен кеткен және анықталмаған суға батқан  адамдар;

● кіру мүмкіндігі жоқ немесе кіру қиын жерлерде қаза тапқан адамдар (жертөлелер, электр қалқандар, қалалық коммуникациялардың коллекторлары).

Сондай-ақ, қарулы қақтығыстар, дүлей апаттар, ұшақтар мен кемелердің қирауы кезінде адамдар жоғалады.

Қай уақытта алаңдай бастау керек?

Барлығы нақты жағдайға және белгілі бір азаматтың әдеттегі мінез-құлқына байланысты.

Жоғалудың  алғашқы белгісі -жақындарының әдеттегі мінез-құлқына тән емес жағдайда көзіне  көрінбеуі (үйден дүкенге шығып, қайтып оралмаған, жұмыстан кетіп, үйге үйреншікті уақытта келмеген, оқу сабақтарынан кейін кешігу, баратын жеріне жетпеген).

Басқа өлшемдер:

● адам ұзақ уақыт байланысқа шықпайды – қоңырауларға, әлеуметтік желілердегі хабарламаларға, СМС-терге  жауап бермейді;

● достары мен туысқандарының ешқайсысында оның орналасқан жері туралы мәлімет жоқ;

● жұмыс орнында болмауы;

● жоғалған адамның құжаттары, сондай-ақ оның заттары мен ақшасы да үйде;

● сүйікті үй жануарлары қараусыз қалған, машина әдеттегі жерінде тұрған жоқ және т. б.

Осы себептердің кез келгені алаңдау  үшін негіз  бола алады және  осы себептермен хабар-ошарсыз жоғалған адамды іздестіру туралы өтінішпен полицияға жүгінуге  болады.

Адам жоғалған кезде қандай әрекеттер жасау керек?

Адам жоғалып кеткен жағдайда, "102" нөміріне қоңырау шалып, полицияға немесе жақын жердегі бөлімшеге хабарлауыңыз қажет.

Полицияға ұсыну маңызды болатын ақпарат, келесілер:

● жоғалған адамның жеке деректері -аты, тегі, әкесінің аты, жасы, шаш түсі, мең, тыртық, дене әшекейі  сияқты ерекше белгілері;

● адам жоғалған кездегі жағдайлар туралы мәліметтер.

Егер әңгіме бала туралы болса, онда полицияға мүмкіндігінше тезірек хабарласу керек.  Полиция  адамның болмауы ұзақтығына және оның болжамды жоғалып кетуі жеріне қарамастан өтінішті дереу қабылдауға және тіркеуге міндетті. 

Мұндай өтінішті беру үшін уақытша шектеулер жоқ.

Адам жоғалып кеткен сәттен бастап 3 күн өткеннен кейін ғана жүгінуге болады деп ойлау қате.Осы уақытта өзіндік   шағын-тергеу жүргізуді бастау керек — достарына, әріптестеріне хабарласу, адамның жақсы көретін орындарына бару,   жоғалған адам күн сайын пайдаланған маршрутпен жүріп өту және т. б. 

Хабар-ошарсыз жоғалған адамды өз бетінше қалай табуға болады?

● мамандандырылған интернет-сервистердің көмегімен іздеу;

● ерікті волонтер-отрядтарды   тарту;

● іздестіру туралы парақшаның макетін әзірлеу, әлеуметтік желілерде (қалалық пабликтер, мамандандырылған топтар) хабарламаны тез бөлісу туралы өтінішпен хабарландыру орналастыру;

● жергілікті БАҚ-қа іздестіру туралы жарнамалық жүгіртпе жолды немесе тіпті жаңалықтарда толық репортажды орналастыру туралы өтінішпен жүгіну;

● парақшаларды жабыстыру;

● мерзімді қоңырау шалу және мүмкіндігінше медициналық мекемелерге жеке бару;

● мәліметтерді зерттеу.

Құқық қорғау органдары қызметкерлерінің іздестіру операциясын үйлестіруі аса маңызды.

Егер кәрілік деменция, психикалық ауытқулармен азап  шегуші  адам үйден кетіп, уақытында қайтып келмесе, онда:

● болған жағдай туралы пациент есепте тұрған медициналық мекемені хабардар ету;

● ауруханаларға қоңырау шалу;

● адамның  серуендеп  жүретін сүйікті  орындарын жүріп өту;

● іздеуге ерікті ұйымдарды тарту.

Жоғалған адамның  психикалық ауытқушылығы  бар екендігі  туралы полиция қызметкерлерін ескерту керек,  кейбір жағдайларда мұндай адамдар өздері айналасындағыларға қауіпті болуы мүмкін.

Адамның орналасқан жерін қосылған мобильді құрылғы арқылы анықтауға болады. Әрбір ұялы құрылғыда жеке IMEI код бар. IMEI кодты мұнда онлайн тексеруге болады:   IMEI тіркеуді тексеру сервисі.   Абоненттің орналасқан жері мәліметтер және қоңырауларды нақтылау -жеке ақпарат, сондықтан оларды арнайы СОТ рұқсатын алғаннан кейін алуға болады. Егер адам шетелде жүргенде жоғалса, жергілікті полицияға және дипломатиялық өкілдікке (елшілікке) жүгіну қажет. Елшілік жергілікті полиция жұмысын келіседі, жоғалған азаматтың туыстарымен байланыс жасайды, қажетті өтінішті жазу мен құжаттарды жинау кезінде көмек көрсетеді.

Егер іс кәмелетке толмаған балаларға қатысты болса, онда келесі ережелерді ұстану керек:

● әрқашан баланың қайда баратынын, кім көзінше   бірге еріп жүретін тұлға ретінде болатынын және қай уақытта ұлы немесе қызы үйге қайтып келуі тиіс екенін білу; 

● ата-аналар мен полиция байланысына ұялы телефонда "жылдам теру" опциясын  орнату;

● балаларды жиі суретке түсіру;

● балалар үйден шыққанда киген  киімін  есте сақтау;

● балаға  оның аты мен мекенжайын үйрету;

● баламен жеке қауіпсіздік шараларын сақтау туралы үнемі әңгіме өткізу;

● кәмелетке толмаған бала форс-мажор жағдайында көмек алу үшін кімге жүгінетінін айту;

● егер мобильді құрылғы мүмкіндігі мүмкін болса, оның иесінің орналасқан жерін анықтауға мүмкіндік беретін арнайы қосымшаны орнату қажет.

Қарттар үшін ережелер келесідей:

● үйлер егде адамның денсаулық жағдайына және олар қабылдайтын препараттарға қатысты медициналық құжаттардың көшірмелері болуы тиіс;

● зейнеткер баратын барлық орындардан хабардар болған жөн;

● оның көршілерімен байланыста болу, кез келген стандартты емес жағдайда уақытылы хабарлаудың маңыздылығы туралы олармен келісу-мысалы, егер қарт туыс ұзақ уақыт үйден шықпаса немесе оның терезелерінде жарық тіпті кешке қосылмаған болса;

егер егде адамда деменцияның басталғанын білдіретін барлық белгілер болса, онда оның заттарының қалтасында (сөмкеде, портмонеде) ол туралы деректерді (аты-жөні, туған-туысқандарының байланыстары) қамтитын жазбаның болуын немесе мұндай мәліметтерді киім заттарына тігуді ойластыру қажет.

Cоңғы өзгеріс: 28.09.2020